Kot to nie mały pies. Choć oba gatunki często dzielą dom, kanapę i miłość opiekuna, ich potrzeby żywieniowe bardzo się różnią. Jedną z najważniejszych różnic jest tauryna – składnik, bez którego kot nie może prawidłowo funkcjonować, a którego jego organizm sam wytwarza zdecydowanie za mało. Jej niedobór może prowadzić do utraty wzroku i poważnej choroby serca. W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest tauryna, dlaczego jest dla kota niezbędna, jakie są objawy jej niedoboru i kiedy warto pomyśleć o jej dodatkowym źródle.
Spis treści
- Czym jest tauryna
- Dlaczego tauryna jest dla kota niezbędna
- Do czego kot potrzebuje tauryny
- Niedobór tauryny u kota – objawy i skutki
- Które koty są narażone na niedobór tauryny
- Gdzie znajduje się tauryna – naturalne źródła
- Ile tauryny potrzebuje kot
- Tauryna dla kota w formie suplementu – kiedy ma sens
- A co z psami?
- Najczęstsze pytania
Czym jest tauryna
Tauryna to związek zaliczany do aminokwasów, który zawiera w cząsteczce siarkę. W przeciwieństwie do większości aminokwasów nie służy do budowy białek – występuje w organizmie w formie wolnej. Najwięcej tauryny znajduje się w mięśniu sercowym, siatkówce oka, mózgu i mięśniach szkieletowych. Bierze udział w wielu ważnych procesach: od pracy serca, przez widzenie, po trawienie tłuszczów.
Dlaczego tauryna jest dla kota niezbędna
Większość ssaków, w tym ludzie i psy, potrafi wytworzyć wystarczającą ilość tauryny z innych aminokwasów – metioniny i cysteiny. Kot ma z tym dwa problemy:
- Wytwarza bardzo mało tauryny, ponieważ enzymy potrzebne do jej syntezy działają u niego słabo.
- Stale ją traci. Kot wykorzystuje taurynę do sprzęgania kwasów żółciowych, które są niezbędne do trawienia tłuszczów. Część tauryny jest w ten sposób nieustannie wydalana z organizmu.
W efekcie kot musi otrzymywać taurynę z pożywieniem. Dlatego mówi się o niej, że jest dla kota składnikiem niezbędnym. To jedna z cech, które czynią kota ścisłym mięsożercą – w naturze jego dieta oparta na małych zwierzętach dostarcza tauryny w obfitości.
Do czego kot potrzebuje tauryny
- Praca serca – tauryna wpływa na prawidłową kurczliwość mięśnia sercowego.
- Widzenie – jest niezbędna dla prawidłowej funkcji komórek siatkówki.
- Trawienie tłuszczów – u kota uczestniczy w tworzeniu soli kwasów żółciowych.
- Rozród i rozwój – ma znaczenie dla przebiegu ciąży oraz prawidłowego wzrostu i rozwoju kociąt.
- Układ nerwowy i odporność – pełni funkcje ochronne i antyoksydacyjne w komórkach.
Niedobór tauryny u kota – objawy i skutki
Niedobór tauryny rozwija się powoli, przez wiele miesięcy, a jego skutki bywają bardzo poważne.
Zwyrodnienie siatkówki i utrata wzroku
Już w latach 70. XX wieku wykazano, że niedobór tauryny prowadzi u kotów do zwyrodnienia środkowej części siatkówki. Zmiany te są nieodwracalne – suplementacja może zatrzymać ich postęp, ale nie przywróci utraconego wzroku.
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM)
W 1987 roku zespół badaczy pod kierunkiem Paula Piona opublikował w czasopiśmie Science przełomowe odkrycie: kardiomiopatia rozstrzeniowa u kotów była związana z niskim poziomem tauryny we krwi, a po jej uzupełnieniu stan zwierząt się poprawiał. W tej chorobie mięsień sercowy słabnie i się rozciąga, przez co serce pompuje krew coraz mniej wydajnie. Po tym odkryciu producenci karm zwiększyli zawartość tauryny, a kardiomiopatia rozstrzeniowa u kotów stała się znacznie rzadsza.
Problemy z rozrodem i rozwojem kociąt
Niedobór tauryny u kotek może skutkować problemami z zajściem w ciążę i jej utrzymaniem, a u kociąt – zaburzeniami wzrostu i rozwoju.
Na co zwrócić uwagę
Wczesne stadia niedoboru często nie dają widocznych objawów. Z czasem mogą pojawić się:
- problemy z widzeniem – kot wpada na przedmioty, niepewnie porusza się w nowym otoczeniu,
- spadek aktywności i szybkie męczenie się,
- przyspieszony lub utrudniony oddech,
- słabszy apetyt, matowa sierść.
Każdy z tych objawów wymaga pilnej wizyty u lekarza weterynarii. Tylko on może ocenić stan serca i oczu oraz zlecić badanie poziomu tauryny.
Które koty są narażone na niedobór tauryny
Koty żywione pełnoporcjową, dobrej jakości karmą przeznaczoną dla kotów rzadko cierpią na niedobór tauryny – producenci są zobowiązani zapewnić jej odpowiednią ilość. Ryzyko rośnie w kilku sytuacjach:
- karmienie kota karmą dla psa – karmy dla psów nie muszą zawierać tauryny w ilościach potrzebnych kotom,
- diety domowe – gotowane lub surowe – układane bez wiedzy dietetycznej i bez odpowiedniej suplementacji,
- diety wegańskie i wegetariańskie – rośliny nie zawierają tauryny,
- długotrwałe karmienie jednym rodzajem mięsa lub wyłącznie jedzeniem „ze stołu”,
- gotowanie mięsa w dużej ilości wody i wylewanie wywaru – tauryna rozpuszcza się w wodzie i przechodzi do wywaru.
Jeśli karmisz kota dietą domową, poproś lekarza weterynarii lub dietetyka zwierzęcego o ułożenie zbilansowanego jadłospisu. Zmieniając sposób żywienia, rób to stopniowo – instrukcję znajdziesz w poradniku Zmiana karmy u psa i kota – jak zrobić to krok po kroku.
Gdzie znajduje się tauryna – naturalne źródła
Tauryna występuje wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej dobrymi źródłami są:
- serca – szczególnie drobiowe, należą do najbogatszych źródeł tauryny,
- ciemne mięso drobiowe, np. z udek,
- owoce morza i ryby,
- podroby, np. wątroba i nerki – w umiarkowanych ilościach,
- jaja.
Produkty roślinne – zboża, warzywa, rośliny strączkowe – praktycznie nie zawierają tauryny.
Ile tauryny potrzebuje kot
Amerykańskie Stowarzyszenie Urzędników ds. Kontroli Pasz (AAFCO), którego profile żywieniowe są powszechnie wykorzystywane przez producentów karm, określa minimalną zawartość tauryny w pełnoporcjowej karmie dla kotów na:
| Rodzaj karmy | Minimalna zawartość tauryny |
|---|---|
| Karma sucha | 0,10% suchej masy (ok. 25 mg na 100 kcal) |
| Karma mokra (puszki, saszetki) | 0,20% suchej masy (ok. 50 mg na 100 kcal) |
Karma mokra wymaga więcej tauryny, ponieważ obróbka termiczna i jej wpływ na bakterie jelitowe zwiększają straty tego składnika. Opiekunowie kotów żywionych karmą pełnoporcjową nie muszą więc samodzielnie liczyć tauryny – wystarczy wybierać karmy przeznaczone dla kotów i oznaczone jako pełnoporcjowe.
Tauryna dla kota w formie suplementu – kiedy ma sens
Dodatkowe źródło tauryny warto rozważyć przede wszystkim u kotów żywionych dietą domową, u kotów wybrednych, które jedzą niewiele, oraz w porozumieniu z weterynarzem – u kotów z określonymi problemami zdrowotnymi. Tauryna jest uznawana za bezpieczną, a ponieważ rozpuszcza się w wodzie, jej nadmiar jest wydalany z moczem.
Taurynę możesz uzupełniać razem z innymi składnikami w codziennej porcji. Everyday Care – jelita i witalność to karma uzupełniająca w proszku dla psów i kotów, która w jednej miarce (ok. 6,5 g) zawiera m.in.:
- taurynę – 260 mg,
- DHA ze sproszkowanych alg – 195 mg,
- mieszankę probiotyków (ok. 1–2 mld CFU),
- błonnik z dyni – 1040 mg,
- mleko kozie w proszku, kolagen, L-karnitynę, ekstrakt z żurawiny, witaminę C, cynk i beta-karoten.
Proszek dodaje się do codziennego posiłku – najlepiej mokrego lub lekko zwilżonego – zgodnie z zaleceniami na opakowaniu.
Koty potrzebują też kwasów omega-3, których w wielu dietach jest niewiele. Więcej o ich roślinnym źródle przeczytasz w artykule Algi dla kota – olej z alg jako źródło omega-3, a o wsparciu jelit – w poradniku Probiotyki dla kotów – jaki wybrać.
A co z psami?
Psy w odróżnieniu od kotów potrafią wytwarzać taurynę z metioniny i cysteiny, dlatego nie ma dla nich formalnego minimum tauryny w karmach. U niektórych ras – np. golden retrieverów, nowofundlandów czy cocker spanieli – opisywano jednak przypadki kardiomiopatii rozstrzeniowej związanej z niskim poziomem tauryny. W 2018 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) rozpoczęła analizę zgłoszeń przypadków DCM u psów karmionych m.in. karmami bezzbożowymi. Związek ten nie został do dziś jednoznacznie wyjaśniony. Jeśli masz wątpliwości co do diety swojego psa, porozmawiaj z lekarzem weterynarii.
Najczęstsze pytania o taurynę dla kota
Czy kot może jeść karmę dla psa?
Jednorazowo nic się nie stanie, ale regularne karmienie kota karmą dla psa jest niebezpieczne. Karmy dla psów nie muszą zawierać tauryny w ilościach, których potrzebuje kot, a długotrwały niedobór może prowadzić do chorób serca i oczu.
Czy przy karmie pełnoporcjowej trzeba dodatkowo podawać taurynę?
Zwykle nie – dobrej jakości karma pełnoporcjowa dla kotów zawiera wymaganą ilość tauryny. Dodatkowe źródło ma sens przede wszystkim przy dietach domowych lub na zalecenie weterynarza.
Czy taurynę można przedawkować?
Tauryna jest uznawana za bezpieczną. Jako związek rozpuszczalny w wodzie nie gromadzi się w organizmie, a jej nadmiar jest wydalany z moczem. Mimo to zawsze stosuj suplementy zgodnie z zaleceniami producenta.
Czy niedobór tauryny można wyleczyć?
Kardiomiopatia rozstrzeniowa wywołana niedoborem tauryny może się poprawić po jej uzupełnieniu, jeśli zostanie wcześnie rozpoznana i leczona przez weterynarza. Zmiany w siatkówce są natomiast nieodwracalne – dlatego tak ważna jest profilaktyka.
Czy surowe mięso wystarczy, żeby kot miał wystarczająco tauryny?
Nie zawsze. Zawartość tauryny zależy od rodzaju mięsa, sposobu przechowywania i przygotowania. Diety surowe wymagają starannego zbilansowania – najlepiej z pomocą weterynarza lub dietetyka zwierzęcego.
Podsumowanie
Tauryna to dla kota składnik niezbędny – jego organizm wytwarza jej za mało, a jednocześnie stale ją zużywa. Jej długotrwały niedobór może prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku i choroby serca. Najprostszą ochroną jest karmienie kota pełnoporcjową karmą przeznaczoną dla kotów. Przy dietach domowych, u kotów wybrednych lub na zalecenie weterynarza warto zadbać o dodatkowe źródło tauryny. O tym, jakie inne składniki są ważne w codziennej diecie, przeczytasz w artykule Witaminy dla psa i kota – kompleksowe wsparcie organizmu.
Źródła
- Pion P.D. i wsp., Myocardial failure in cats associated with low plasma taurine: a reversible cardiomyopathy, Science, 1987.
- Hayes K.C. i wsp., Retinal degeneration associated with taurine deficiency in the cat, Science, 1975.
- AAFCO, Cat Food Nutrient Profiles.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii.
